Có nên nghe nhạc khi học? Chọn nhạc thế nào để không mất tập trung

"Nghe nhạc khi học có tốt không?" là câu hỏi gần như ai cũng từng thắc mắc. Có bạn không thể học nếu thiếu tai nghe, có bạn chỉ cần một tiếng động nhỏ là mất tập trung. Câu trả lời ngắn gọn là: tùy vào loại nhạc, loại việc và chính bạn. Bài viết này giúp bạn tự tìm ra cách phù hợp.

Khi nào nhạc có thể giúp bạn học?

• Che tiếng ồn xung quanh. Ở ký túc xá, quán cà phê hay nhà đông người, một lớp âm thanh đều đều có thể dễ chịu hơn tiếng nói chuyện, tiếng xe cộ.
• Cải thiện tâm trạng. Khi bạn thấy chán hoặc căng thẳng, nghe bản nhạc mình thích có thể giúp bắt đầu học dễ hơn.
• Làm việc lặp lại. Với những việc không đòi hỏi nhiều tư duy như chép lại ghi chép, vẽ sơ đồ, sắp xếp tài liệu, nhạc giúp thời gian trôi nhanh hơn.

Khi nào nhạc gây xao nhãng?

• Nhạc có lời, đặc biệt là lời bạn hiểu. Não bạn có xu hướng xử lý ngôn ngữ, nên lời bài hát cạnh tranh trực tiếp với việc đọc hiểu và ghi nhớ chữ.
• Việc đòi hỏi tư duy sâu: đọc hiểu văn bản khó, học thuộc, giải bài tập mới, viết luận.
• Nhạc quá to, nhịp quá nhanh hoặc thay đổi đột ngột.
• Nhạc bạn quá thích. Bạn dễ nhẩm theo, chuyển bài liên tục, hoặc dừng lại để nghe.

Nhiều nghiên cứu cho thấy nhạc có lời làm giảm hiệu quả đọc hiểu so với học trong yên lặng, trong khi ảnh hưởng của nhạc không lời thì nhỏ hơn và khác nhau tùy người.

Loại nhạc nào phù hợp khi học?

• Nhạc không lời: piano, nhạc cổ điển nhẹ, nhạc phim, acoustic guitar.
• Lo-fi: nhịp chậm, đều, ít biến đổi, được nhiều bạn trẻ dùng làm nhạc nền khi học.
• Âm thanh môi trường: tiếng mưa, tiếng suối, tiếng quán cà phê, tiếng ồn trắng.
• Nhạc quen thuộc: những bài bạn đã nghe nhiều lần ít gây tò mò hơn nhạc mới.

Mẹo: chọn sẵn một danh sách phát dài, tránh phải chọn bài trong lúc học. Mỗi lần cầm điện thoại để đổi bài là một lần nguy cơ bị cuốn vào thông báo.

Dùng âm thanh như "tín hiệu bắt đầu học"

Một cách hay là gắn một danh sách nhạc cố định với việc học. Mỗi khi bật danh sách đó, bạn ngồi vào bàn và bắt đầu. Sau một thời gian, chính âm thanh đó trở thành tín hiệu giúp bạn vào trạng thái tập trung nhanh hơn, giống như cách giữ chuỗi ngày học dựa trên những thói quen nhỏ lặp lại.

Trên Flath, phòng học có trình phát nhạc nhỏ gọn để bạn mở danh sách nhạc học tập ngay trong lúc bấm giờ, cùng tiếng chuông báo khi kết thúc phiên học.

Tự thử nghiệm để biết điều gì hợp với bạn

Mỗi người phản ứng với âm thanh khác nhau. Hãy làm một thử nghiệm nhỏ trong hai tuần:

1. Tuần 1: học trong yên lặng hoặc dùng tai nghe chống ồn không phát nhạc.
2. Tuần 2: học với nhạc không lời hoặc lo-fi.
3. Mỗi buổi, ghi lại số pomodoro hoàn thành, số lần bị xao nhãng và cảm nhận của bạn.

So sánh kết quả. Có thể bạn sẽ thấy mình học môn lý thuyết tốt hơn khi yên lặng, nhưng làm bài tập tính toán thì thích có nhạc nền. Không cần áp dụng một quy tắc cho mọi môn.

Gợi ý nhanh theo từng loại việc

• Đọc hiểu, học thuộc, viết luận: yên lặng hoặc âm thanh môi trường nhỏ.
• Giải bài tập quen thuộc, làm đồ án, vẽ: nhạc không lời, lo-fi.
• Sắp xếp tài liệu, chép bài, làm slide: nhạc bạn thích, kể cả nhạc có lời.
• Ôn thi cấp tốc: ưu tiên yên lặng để tập trung tối đa.

Nhạc là công cụ, không phải điều kiện bắt buộc. Hãy chọn âm thanh giúp bạn ngồi học lâu hơn, chứ không phải khiến bạn cầm điện thoại nhiều hơn.